Ένα νέο οργανωτικό μοντέλο για την αριστερά;

Οργανωτικό: ο ελέφαντας στο δωμάτιο της αριστεράς;

Το νέο κόμμα της αριστεράς δημιουργείται με εργώδεις ρυθμούς από τον Αλέξη Τσίπρα και τους συνεργάτες του. Ο κόσμος της αριστεράς ανυπομονεί να το δει να υλοποιείται γιατί γνωρίζει ότι αυτή είναι η μόνη δυνατή προοπτική για την έλευση της πολιτικής αλλαγής που τόσο χρειάζεται ο τόπος και οι άνθρωποί του. Κάθε μέρα που περνά το μαχαίρι της αδικίας βυθίζεται όλο και πιο βαθιά στο σώμα της κοινωνίας, οι άνθρωποι φτωχαίνουν και μένουν άστεγοι και οι τσέπες της εγκληματικής συμμορίας γεμίζουν ρουφώντας ελληνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους απαραίτητους για την ευημερία των πολιτών όσο το νερό στην έρημο. 

Οι πολίτες έχουν δει κομμάτια των επεξεργασιών του Ινστιτούτου Τσίπρα για το πρόγραμμα του νέου κόμματος. Και ακούν τρέχουσες πολιτικές παρεμβάσεις στις παρουσιάσεις της Ιθάκης ανά την Ελλάδα. Αυτό που δεν έχουν ακούσει είναι καμία νύξη για το τι διαφορετικό θα έχει το νέο κόμμα ως προς την οργανωτική του φυσιογνωμία. Και πως θα κληθούν σύντομα να συνεισφέρουν οι ενδιαφερόμενοι/ες που είναι ήδη πολλές χιλιάδες: ως μέλη, ως εθελοντές, ως φίλοι; Και πως θα παίρνονται οι αποφάσεις; Από πιο σώμα εκλεκτόρων; 

Είναι λογικό εδώ να υπάρχει το πιο σοβαρό κομμάτι των αποφάσεων που πρέπει να παρθούν. Έχουμε υποστηρίξει σε προηγούμενο άρθρο (εδώ) την καταστροφική παρενέργεια της ύπαρξης οργανωμένων τάσεων ή συνιστωσών σε μια συλλογικότητα μεγάλης κλίμακας που υποστηρίζει μάλιστα προοδευτική κυβέρνηση. Κι αυτό είναι γνωστό πολλές δεκαετίες τώρα στην αριστερά που προσπαθεί να ανανεώσει τα καταστατικά της με ατελέσφορους νεωτερισμούς που όμως δεν έχουν οδηγήσει πουθενά. Και καθε φορά το σύστημα του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού επιστρέφει από την πίσω πόρτα ως καθυστερημένη πειθαρχία πριν την επόμενη διάσπαση...

Η δημοκρατία στο κόμμα ή εσωκομματική δημοκρατία θεωρείται εκ των ουκ άνευ στην αριστερά αλλά έχει μεγάλα προβλήματα στα δύσκολα. Και τα δύσκολα έρχονται είτε στις μεγάλες ήττες είτε στις μεγάλες επιτυχίες. Εκεί, και στις δυο περιπτώσεις η δημοκρατία δείχνει ανήμπορη να λειτουργήσει. Και τα διαζύγια συνήθως δεν είναι βελούδινα αλλά τοξικά και άνθρωποι που χρόνια παλεύουν μαζί αρχίζουν να μισούνται χωρίς λόγο επειδή διαφωνούν πολιτικά. Μέσα στην συλλογικότητα που τους/τις έφερε κοντά.

Λύνεται αυτό το πρόβλημα; Και τι δυνατότητες ή εναλλακτικές υπάρχουν - αν υπάρχουν.

• Πρότυπο από την λενινιστική εποχή είναι το "κόμμα νέου τύπου" με εξωτερική πειθαρχία και εσωτερική δημοκρατία. Ο δημοκρατικός λεγόμενος συγκεντρωτισμός. 

Όταν άνθισε ο ευρωκομμουνισμός και η ανανέωση στην αριστερά, μερικά κόμματα χαλάρωσαν την εξωτερική επιθαρχία θέτοντας στα καταστατικά τους την δυνατότητα των διαφωνούντων με την πλειοψηφία να μπορούν να εκφράζουν την διαφωνία τους δημόσια υπενθυμίζοντας παράλληλα την κυριαρχούσα και ψηφισμένη άποψη. Αυτό έγινε για να μην καταπνίγονται οι διαφωνίες και να μην οδηγούνται οι διαφωνούντες σε δημιουργία φραξιών, πράγμα που άνθιζε στα σταλινικά κόμματα. Αρχικά δεν φαινόταν επικίνδυνο να μπορεί ένα γνωστό στέλεχος να λέει δημόσια την διαφωνία του.

Κατόπιν θεσμοθετήθηκε το δικαίωμα του/της διαφωνούσας και να μην εφαρμόζει την ψηφισμένη απόφαση. Το παλιό καταστατικό την/τον υποχρέωνε.

Τέλος ήρθαν οι τάσεις όταν μεγάλες ομάδες μελών ένοιωθαν ότι το κόμμα πρέπει να αλλάξει κατεύθυνση δημοκρατικά και έτσι απέκτησαν την δυνατότητα να λειτουργούν ως διακριτά ρεύματα ιδεών μέσα στο ίδιο κόμμα. Έως ότου η ιδέα παρήκμασε στην πράξη και οι τάσεις απέκτησαν και ξεχωριστά ψηφοδέλτια μετατρέποντας έτσι το κόμμα στην πράξη σε ομοσπονδία ή ακόμη χειρότερα σε συνδικάτο που περιλάμβανε πολλές ξεχωριστές παρατάξεις - εδώ ήταν που ξεπεράστηκε κάθε κόκκινη γραμμή και αντοχή και οι κομματικές  συλλογικότητες κατέρρευσαν απέναντι σε έναν νόμιμο πλέον φραξιονισμό χωρίς όρια αλλά με υποτιθέμενο ιδεολογικό περιτύλιγμα. 

• Σήμερα το σύστημα αυτό κυριαρχεεί στα συριζογενή κόμματα πλην του προσωπικού κόμματος της Κωνσταντοπούλου, και διαλύει την ενότητά τους ωθώντας στον υπόγειο προσωπικό ανταγωνισμό, τις προσωπικές πορείες και την μόνιμη αμφισβήτηση της κεντρικής γραμμής ακόμη και όταν δεν υπάρχει λόγος από ετερογενείς ομάδες. Ένας ατελείωτος φραξιονισμός είναι το αποτέλεσμα των τάσεων αλλά και του δήθεν φάρμακου της διεύρυνσης του αριθμού των μελών. Όλα αυτά τα μέτρα απέτυχαν και αντίθετα από τα προσδοκώμενα, κατήργησαν την συλλογικότητα καθρεφτίζοντας έναν νέο συγκεντρωτισμό με φερετζέ το "κόμμα πολιτικής ενότητας" στην θέση της κατεστραμμένης ιδεολογικής ενότητας.

Και φτάνουμε στον πυρήνα του προβλήματος. 

Πως ανθίζει η δημοκρατία στο κόμμα; Γιατί ένα μη δημοκρατικό κόμμα, δεν μπορεί να εξαγγέλει την ενότητα και δημοκρατία στην κοινωνία;

Κάποιες διαπιστώσεις/προτάσεις. Από κάτω προς τα πάνω: 

1. Τοπικές οργανώσεις. 

Η δημοκρατία δεν ανθίζει σε μεγάλες οργανώσεις. Είναι αδύνατον να γίνει διάλογος σε συνελεύσεις άνω των 15-30 ατόμων. Που κατοικούν κοντά με κριτήριο γειτονιάς. Και δεν είναι δημοκρατία μια μοναδική συμμετοχή κάθε μέλους με τρίλεπτη ομιλία χωρίς δυνατότητα περαιτέρω συζήτησης. Τέτοιες συνελεύσεις δεν είναι ούτε παραγωγικές - δεν εστιάζουν πουθενά με επάρκεια χρόνου. Μέχρι σήμερα αυτό που συμβαίνει είναι ότι κυριαρχεί αναγκαστικά το εισηγούμενο θέμα και η έγκριση ή απόρριψή του. Πράγμα που μπορεί να γίνει και διαδικτυακά.. Δημοκρατία όμως είναι να διαμορφώνεις άποψη μέσα από διάλογο, ελεύθερο, επίμονο και εξαντλητικό. Για να εξειδικευτούν οι εγκεκριμένες κεντρικές αποφάσεις στον κάθε τόπο. Αλλιώς οι τοπικές οργανώσεις δεν έχουν λόγο ύπαρξης.

Δεν χρειάζονται συντονιστικά. Περιττή γραφειοκρατία. Φυτώριο μικροεξουσιών. Ένας/μία μόνο ανακλητή συντονίστρια για να διευθετεί πρακτικές ανάγκες μέσω ψηφιακών ειδοποιήσεων. Που δεν αποτελεί ένα ακόμη όργανο.

2. Δημοτικές και περιφερειακές οργανώσεις; 

Όχι δεν χρειάζονται! Άχρηστες γραφειοκρατικές δομές που δεν επιτελούν κανένα πραγματικό έργο. Οι τοπικές οργανώσεις όταν υπάρχει γενικότερο ζήτημα πχ δημοτικές εκλογές, αυξάνουν το μέγεθος των συνελεύσεών τους ώστε να περιλαμβάνει όσ@ χρειάζονται - πχ συνεδριάζουν μαζί όλες οι 20μελείς οργανώσεις των ορίων ενός Δήμου με τρόπο που αυτές επιλέγουν: διαδικτυακό ή φυσικό, δι αντιπροσώπων ή με συμμετοχή των πάντων.

Την απαραίτητη αντιστοιχία με την δομή του κράτους μπορούν να καλύπτουν τοπικοί ή περιφερειακοί ανακλητοί εκπρόσωποι που ορίζονται από τις αντίστοιχες συνελεύσεις ανάλογα με την γνώση του θέματος. Στη θέση των τοπικών γραφείων του παρελθόντος. 

3. Τοπικές συνελεύσεις: ανοιχτές ή μόνο για μέλη;

Όταν υπάρχει σημαντικό θέμα ώριμο για συζήτηση που αφορά τον συγκεκριμένο τόπο ή ολόκληρη τη χώρα, απαιτείται συνέλευση με συμμετοχή των πάντων: μελών, φίλων, εθελοντών, ψηφοφόρων. Άρα και μελών ή φίλων άλλων προοδευτικών κομμάτων. Συμβουλευτική, δημόσια, ανοιχτή. Αντί για τυπική εκδήλωση που μπορεί κάποιος/α να πάρει και τον λόγο στο τέλος. 

4. Τοπικά κομματικά γραφεία; 

Όχι, δεν είναι αναγκαία. Περιττά έξοδα σε δύσκολους ακιρούς. Μόνο σε εκλογικές περιόδους νοικιασμένα για δυο μήνες.

5. Χώροι φυσικής συνάντησης;

Ναι ανάλογα με τις εκφρασμένες ανάγκες. Όχι κομματικοί χώροι. Κοινωνικοί σύλλογοι, στέκια νεολαίας, λέσχες πολιτισμού με καφέ, βιβλιοθήκες, χώρους εκδηλώσεων. Αυτοδιαχειριζόμενοι χώροι ανεξάρτητοι από το κόμμα και συμμετοχή όλων των τοπικών ομάδων δράσεων αν το επιθυμούν. Χώροι συνύπαρξης της τοπικής κοινωνίας, μη εμπορικοί, με κοινωνική κουζίνα, εθελοντικές κοινωνικές υπηρεσίες κλπ Το κάθε αυτοδιαχειριζόμενο στέκι αποφασίζει πόσο θα επεκτείνει τις εθελοντικές υπηρεσίες του και ποιους φορείς θα φιλοξενεί μόνιμα ή περιστασιακά.

6. Κεντρική οργάνωση του κόμματος.

Με βάση τις προηγούμενες διαπιστώσεις, η κεντρική οργάνωση του κόμματος  πρέπει να είναι ευέλικτη και λειτουργική. 

Να υλοποιεί τις κεντρικές αποφάσεις με την απαραίτητη συμμετοχή ανθρώπων σχετικών αλλά και εθελοντών ανά θέμα με ορισμένου χρόνου και έργου ανοικτές συνελεύσεις εργασίας. Να παρουσιάζει όσα υιοθετούνται στην κεντρική συντονιστική επιτροπή του κόμματος και να τα διασπείρει έγκαιρα και με πλήρη τεκμηρίωση  απευθείας στις οργανώσεις του κόμματος με χρήση του διαδικτύου. Ανοιχτές σε σημαντικές παρατηρήσεις και αναστοχασμό.

Να οργανώνει μεγάλα ανοιχτά θεματικά σώματα/συνδιασκέψεις για τα μεγάλα θέματα.

Να κάνει περιφερειακά οργανωτικά συνέδρια με αποκλειστικό θέμα την ανανέωση των κεντρικών συντονιστικώ αντιπροσωπευτικών σωμάτων του κόμματος κάθε χρόνο με συμμετέχοντες/ουσες εκλεγμένους και εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους κάθε τοπικής ή θεματικής οργάνωσης. Να εκλέγει ηγεσία με ψηφίζοντες από τους καταλόγους των ενεργών μελών, των εγγεγραμμένων φίλων και εθελοντών του κόμματος και όχι των εγγεγραμένων εκείνη την ημέρα. Αποκεντρωμένα, με συγκεκριμένη ποσόστωση ανά Δήμο και Περιφέρεια, όχι φύλο, ανάλογα τον πληθυσμό και τον αριθμό των φίλων του κόμματος. 

Τα προγραμματικά συνέδρια να είναι ανεξάρτητα από τα οργανωτικά, να συγκαλούνται κάθε τέσσερα χρόνια ή έκτακτα πριν από πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές αποκλειστικά για να διαμορφώνουν /επικαιροποιούν το ιδρυτικό πρόγραμμα του κόμματος στην συγκυρία και τις εκλογές.

Δεν χρειάζονται μεγάλα σώματα συνεδρίων. Δεν γίνεται καμία ουσιαστική συζήτηση και οι συμμετέχοντες δεν είναι σε θέση να ακούσουν όλες τις ομιλίες ή να συμμετέχουν σε διάλογο. Μικρά και λειτουργικά σώματα μόνο λειτουργούν αποτελεσματικά όπου παρουσιάζονται έτοιμες διεργασίες ομάδων εργασίας για την τελική συζήτηση και επικύρωση.

Εκλογή στην ηγεσία προέδρου ή συμπροέδρων κάθε τέσσερα χρόνια κατάλληλων για να εκπροσωπήσουν/υλοποιήσουν το τρέχον υιοθετημένο πολιτικό πρόγραμμα. 

Η συζήτηση για τα παραπάνω ίσως βρει τρόπους δημοκρατικής οργάνωσης του νέου κόμματος και φέρει αρμονία των εξαγγελιών της αριστεράς για δημοκρατική οργάνωση της κοινωνίας με την δική της εσωτερική λειτουργία. Να γίνει το κόμμα καθρέφτης του αριστερού προτάγματος για δημοκρατία, συμπερίληψη, αξιοκρατία, εκπροσώπηση των αναγκών της εργατικής τάξης όλων των επιπέδων της κοινωνίας. 

Νέο κόμμα Τσίπρα: το πρόγραμμα "το έχει" η αριστερά, νέο τρόπο οργάνωσης θα βρει;

 

Ένα από τα βασικά λάθη που γίνονται -και ξαναγίνονται- στην αριστερά (ακόμη και την ανανεωτική) είναι η μηχανιστική αναπαραγωγή του κλασσικού συγκεντρωτικού οργανωτικού μοντέλου της λενινιστικής εποχής. Παρά κάποιες μικροβελτιώσεις που υποτίθεται ότι έγιναν από την εποχή του Συνασπισμού, η κατάσταση παραμένει στάσιμη με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ξανά και ξανά τα ίδια προβλήματα στην κομματική λειτουργία των αριστερών κομμάτων και στην σχέση τους με τα μέλη τους. Όση φαιά ουσία κι αν καταναλώθηκε στα ζητήματα του καταστατικού, η ανανέωση του οργανωτικού τομέα παραμένει μόνιμα μετέωρη και υποτιμημένη και οδηγεί σταθερά στα ίδια αδιέξοδα.

Αναλυτικά:

1. Λειτουργία των Τάσεων / ΣΥΝ

Ο Συνασπισμός θέσμισε για πρώτη φορά στην αριστερά, τις Τάσεις στο καταστατικό του, αποκαλώντας τις, "ρεύματα ιδεών". Είχε και επείγοντες πρακτικούς λόγους για να το κάνει αυτό αφού τον δημιούργησαν διαφορετικά ρεύματα αριστερών ανανεωτών και ριζοσπαστών με πολύχρονη παρουσία σε πρώην αντίπαλους οργανισμούς όπως το ΚΚΕ και το ΚΚΕ εσ, που έπρεπε να έχουν χρόνο για να συνυπάρξουν, να αναστοχαστούν και τελικά να αφομοιωθούν σε ένα ενιαίο σχήμα. Οι τάσεις έφτασαν στο σημείο να έχουν διαφορετικά γραφεία μέσα στην Κουμουνδούρου χωρίς να ταράζεται η ενότητα του Συνασπισμού που ήταν ένα μικρό κόμμα με καμιά εικοσαριά χιλιάδες μέλη μόνο που σχεδόν γνωρίζονταν όλοι και όλες μεταξύ τους. Μέχρι εκεί φαινόταν σαν μια επιτυχημένη δημοκρατική μεταρρύθμιση στο λενινιστικό καταστατικό.

2. Αλλαγή κλίμακας / ΣΥΡΙΖΑ

Όταν ο ΣΥΝ αποφάσισε να συμμετέχει σε μια μεγαλύτερη συμμαχία της αριστεράς δλδ στον ΣΥΡΙΖΑ, η τάση "ανανεωτική πτέρυγα" αποχώρησε "αύτανδρη" επειδή διαφωνούσε να συνυπάρξει στο νέο μεγαλύτερο κόμμα με άλλες δέκα τάσεις που συνέστησαν μαζί τον ΣΥΡΙΖΑ. Οι υπόλοιπες τάσεις παρέμειναν στο νέο κόμμα. Είχε επισυμβεί όμως ταυτόχρονα αλλαγή κλίμακας  - τα μέλη όπως και τα ποσοστά στην κοινωνία εκτοξεύτηκαν και το νέο κόμμα διοικούνταν από ένα συντονιστικό 13 συνιστωσών. Σύντομα αυτές καταργήθηκαν λόγω του διαρκούς πολιτικού αλαλούμ προς τα έξω και ο ΣΥΡΙΖΑ με το ιδρυτικό του συνέδριο έγινε ενιαίο κόμμα επαναφέροντας τις τάσεις στο καταστατικό του.

Αυτήν την φορά οι Τάσεις γιγαντωμένες στο εσωτερικό άρχισαν να λειτουργούν σαν κόμματα μέσα στο κόμμα. Η αλλαγή κλίμακας ήταν μοιραία. Οι κόντρες τους έγιναν κεντρικά θέματα πολιτικής δημοσιότητας στα ΜΜΕ αλλά και μαχών κατανομής της κομματικής εξουσίας - και επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ ακόμη και για το ποια Τάση ελέγχει ποιο υπουργείο. Η πρόσβαση των μελών στην ηγεσία έγινε αδύνατη αφού έπρεπε να μεσολαβηθεί από κάποια Τάση, οι εκτός τάσεων περιθωριοποιήθηκαν και η αξιοκρατία πήγε περίπατο: η Τάση διόριζε ή εξέλεγε τα δικά της μέλη σαν σε συνδικάτο, ασχέτως αν το συγκεκριμένο άτομο ήταν κατάλληλο ή όχι για την όποια θέση ή ανάθεση ευθύνης. 

Η συλλογικότητα του κόμματος δέχθηκε μεγάλο πλήγμα, η καχυποψία μεταξύ των μελών αυξήθηκε, οι τάσεις μιμήθηκαν οργανωτικά σε παράλληλη οργάνωση ως μικρογραφίες όλα τα κομματικά χαρακτηριστικά αλλά και τις υπάρχουσες παθογένειες. Μοναδικός ενωτικός παράγοντας ήταν πλέον ο ηγέτης αλλά και ΠΘ, Αλέξης Τσίπρας που εκτός από την διακυβέρνηση είχε και να παίζει ρόλο διαιτητή ανάμεσα στις τάσεις. Έτσι οι ύπαρξη των Τάσεων έγινε ο βασικός διαλυτικός παράγοντας για την αριστερή συλλογικότητα αφού από ενιαίο κόμμα κατέστησαν τον ΣΥΡΙΖΑ, άτυπη ομοσπονδία κομμάτων της ριζοσπαστικ΄ς, της ανανεωτικής και της πασοκογενούς αριστεράς.

Συμπέρασμα: η αλλαγή κλίμακας έκανε τις Τάσεις κανονικές φράξιες. Η επιτυχημένη δημοκρατική μεταρρύθμιση στον ΣΥΝ έγινε επιταχυντής της διάλυσης του ενιαίου ΣΥΡΙΖΑ. Με συνεχείς διασπάσεις που εκδηλώνονταν σε κάθε πολιτικό ταρακούνημα, αρχίζοντας με την αποχώρηση του Λαφαζανικού "αριστερού ρεύματος" καθώς και των Βαρουφάκη και Κωνσταντοπούλου μετά την υπογραφή του Γ΄ Μνημονίου το καλοκαίρι του 2015.

3. Διορθωτικές απόπειρες / Εκλογή από την Βάση /Διεύρυνση

Μπροστά στην αδιέξοδη κομματική κατάσταση,η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ προσπάθησε να επαναφέρει τα περιθωριοποιημένα μέλη στο προσκήνιο καθιερώνοντας την άμεση εκλογή από την Βάση του Προέδρου του κόμματος και όχι από τα Συνέδρια που πλέον ήσαν η χαρά των μηχανισμών. Ήταν ένας τρόπος να αποφύγει η νομιμοποιημένη από την βάση ηγεσία τους εκβιασμούς των τάσεων καθώς με την παράλληλη εγγραφή χιλιάδων νέων μελών, αποδιοργανώνονταν οι μηχανισμοί των τάσεων οι οποίες ξαφνικά έγιναν μειοψηφία μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ και συντριπτική η προεδρική πλειοψηφία. Αυτό ονομάστηκε "διεύρυνση". Οι τάσεις για να επιβιώσουν συνασπίσθησαν σε μια, την "Ομπρέλα" ολοκληρώνοντας τον διχασμό του κόμματος σε προεδρικούς και τους άλλους. 

Η διχαστική αυτή κατάσταση κατήργησε εντελώς τις όποιες δημοκρατικές πρόνοιες του καταστατικού. Η ενιαία έκφραση του ΣΥΡΙΖΑ έγινε παρελθόν, οι έριδες των κομματικών οπλαρχηγών, καθημερινή είδηση και η εκλογική ήττα του 2019, βρήκε ένα μη κόμμα να την αντιμετωπίσει. Ο "απολογισμός" θα διέλυε ότι απέμενε από την ενιαία έκφραση σε ένα κλίμα φανατισμού, διχασμού και αμφισβήτησης της ηγεσίας χωρίς εναλλακτική. 

Συμπέρασμα: Χωρίς δημοκρατική λειτουργία, κάθε μαζική διαδικασία απολογισμού ήταν εκ των προτέρων αυτοκτονική. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε τρόπο να διαχειριστεί την κρίση. Οι τάσεις είχαν ήδη διαλύσει το κόμμα.

4. Και τώρα τι; / Το Νέο κόμμα

Τα όσα ακολούθησαν είναι γνωστά. Παραίτηση του Αλέη Τσίπρα από την ηγεσία, άγονος εμφύλιος των επιγόνων που έφεραν τον αλεξιπτωτιστή Κασσελάκη στην Προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ και αμέσως μετά απανωτές αποχωρήσεις και διασπάσεις και δημιουργία νέας κοινοβουλευτικής ομάδας και κόμματος από την Νέα Αριστερά. Ακολούθησαν δυόμιση χρόνια στα οποία οι Τάσεις που κατάφεραν και έγιναν συνολικά 6 διακριτά συριζογενή κόμματα απέδειξαν ότι δεν μπορούσαν ούτε καν να μιμηθούν τον ενιαίο ΣΥΡΙΖΑ. Και αντί να εμποδίσουν αντιπολιτευτικά την ΝΔ, χάρισαν την αξιωματική αντιπολίτευση στο ΠΑΣΟΚ, δημιούργησαν κλίμα απογοήτευσης και στην κοινωνία με αποτέλεσμα την γιγάντωση της αποστράτευσης και την συρρίκνωση όλων των συριζογενών κομμάτων.

Εκεί αναγκάζεται εκ των πραγμάτων να επαναδραστηριοποιηθεί ο Αλέξης Τσίπρας για να καλύψει την ανυπαρξία κεντροαριστερής αντιπολίτευσης απένατι σε μια κυβέρνηση-καθεστώς πνιγμένη στα σκάνδαλα που θα είχε πέσει με ένα φύσημα αν η αντιπολίτευση είχε στοιχειώδη ενότητα. 

Σήμερα ο Αλέξης Τσίπρας και οι συνεργάτες του, έχουν μπροστά τους τον ελέφαντα στο δωμάτιο: πρέπει να βρουν έναν τρόπο καταστατικής οργάνωσης του νέου κόμματος που να αποφύγει την επανάληψη του λενινιστικού προτύπου. 

Κι επειδή θα είναι μεγάλο κόμμα, θα πρέπει να αποκλείσει την δημιουργία αναγνωρισμένων τάσεων ή γενικότερα αδιαφανών συσπειρώσεων υπό το όνομα "ρεύματα ιδεών". Λόγοι κλίμακος. Σε μεγάλα κόμματα δεν παίζεις με αυτά.

Τι μπορεί να γίνει; Πως φτιάχνεις ένα ηθικό κόμμα την εποχή της εξαχρείωσης κοινωνικών θεσμών και ακραίας ανάγκης διαμεσολάβησης μεταξύ θεσμών και πολιτών ελλείψει κοινωνικού κράτους; Πως φτιάχνεις μια συλλογικότητα με συντροφικότητα και ισχυρή ενότητα σε καιρούς καχυποψίας και απομείωσης του αισθήματος της αλληλεγγύης και της αλληλοβοήθειας; Όταν το γενικό παράδειγμα και των αριστερών είναι "εγώ και το μαγαζί μου" ακόμη κι όταν η κοινωνία πεινά και μένει χωρίς σπίτι και  σύνταξη; Όταν οι πολυ-αριστεροί δείχνουν τον πρώην ΠΘ της αριστεράς ως την πηγή του προβλήματος χωρίς να έχουν κάνει γραμμάριο αυτοκριτικής; Τι παράδειγμα δίνουν;

Η απάντηση είναι δύσκολη αλλά εντελώς αναγκαία. 

*κάποιες προτάσεις σε επόμενο άρθρο

Ο κόσμος έχει αλλάξει ανεπιστρεπτί μα η ελληνική αριστερά δεν τον καταλαβαίνει ακόμη

 

Η βορειοαμερικανική αριστερά δείχνει απελευθερωμένη από τις αναγνώσεις του κόσμου by the book...

Τα σημάδια πολλά. Δεκαετίες τώρα. Ο συλλογικός διανοούμενος που υποτίθεται ότι είναι το κάθε αριστερό κόμμα, σιωπά καιρό τώρα απέναντι σε ριζικές αλλαγές που έχουν επισυμβεί στον κόσμο μας.

Στην κλιματική αλλαγή. Στην αρχή έβαζαν και λίγη οικολογία στα προγράμματά τους. Μετά περισσότερη. Μετά ήθελαν και οικολόγους στα ψηφοδέλτια και συμμαχικά σχήματα μαζί τους. Μέχρι εκεί όμως. Ακόμη και σήμερα η κλιματική αλλαγή δεν έχει βρεί ουσιαστική θέση στα αριστερά προγράμματα.

Στην ψηφιακή μετάβαση και την ενημέρωση-πληροφόρηση μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα. Σε εποχή απόλυτου ελέγχου της ενημέρωσης από τα δεξιά-ακροδεξιά καθεστώτα, η αριστερά αφήνει τα λιγοστά ΜΜΕ της να συρρικνώνονται και να σβήνουν. Αντί να αντικαταστήσει με αυτά την άμεση λειτουργία της συμμετοχικής δημοκρατίας που η αναχρονιστική κομματική της λειτουργία εμποδίζει.

Στην οργανωτική της συγκρότηση. Επιμένει σε γραφειοκρατικούς μηχανισμούς, κλειστοφοβικές τοπικές οργανώσεις και παραταξιακή λογική/καταγραφή στα συνδικάτα την ώρα που οι νέοι άνθρωποι επικοινωνούν και ργανώνονται μόνο μέσω ανοιχτών κοινωνικών δικτύων.

Στην σχέση της με τα κινήματα. Αφού ζήτησε το 2019 να της αναθέσουν τα αιτήματά τους και να μην της κάνουν κριτική μέσα στις δυσκολίες των μνημονίων, έχασε δυνάμεις και αυτή και τα κινήματα που έχασαν την αυτονομία τους. Σήμερα απέχει από τα περισσότερα γιατί δεν έχει τρόπους να συνεργαστεί μαζί τους χωρίς να καταπατήσει την αυτονομία τους ή με σεβασμό στις όποιες διαφωνίες μαζί τους.

Στην οικονομία. Η ανάπτυξη στον ολοκληρωτικό καπιταλισμό δεν μπορεί να είναι δίκαιη, αναδιανεμητική, ανακουφιστική για τους πολλούς. Το σύστημα σήμερα τα θέλει όλα και μόνο ιδιωτικά. Δεν μπορεί άλλο η αριστερά να υιοθετεί φρασεολογίες του 60 για δίκαιη μοιρασιά της οικονομικής προόδου ενός τόπου. Δεν υπάρχει αυτό πια. Υπάρχει η πλήρης και ασφυκτική επέκταση των ιδιωτών επενδυτών σε κάθε σφαίρα της ανθρώπινης δραστηριότητας, ακόμα και της πιο προσωπικής και η αφαίμαξη πόρων, εργατικής δύναμης, παραγωγικότητας, ευφυίας, δημιουργικότητας και η απόλυτη εμπορευματοποίηση των πάντων. Είναι εκπληκτικό πως ο συλλογικός διανοούμενος αλλά και σημαίνοντες ατομικοί εργάτες του πνεύματος δεν το αντιλαμβάνονται αυτό. Και μαζί δεν κατανοούν ότι σήμερα η παραμικρή θεσμική αριστερή μεταρρύθμιση λαμβάνει επαναστατικό χαρακτήρα αφού τα όρια του συστήματος πλέον πλησιάζουν το δικαίωμα στην ανάσα μας. Στο να έχουμε ένα κατάλυμα, μια στέγη πάνω από το κεφάλι μας, λίγο προσωπικό χρόνο, λίγη ανέγγιχτη φύση να ανασάνουμε, λίγη ελεύθερη ζωή να ζήσουμε. 

Στην κοινωνική αλλαγή. Καμιά διεργασία σε ικανοποιητικό επίπεδο για μια άλλη οργάνωση της κοινωνίας και μια άλλη οικονομία, συμμετοχική, κοινοτιστική, απομεγενθυτική, βιώσιμη. Στην σημερινή αριστερά δεν τολμούν να βγουν από τα αναλυτικά σχήματα του παρελθόντος. Δεν τολμούν να υιοθετήσουν νέες θεωρίες και κονωνικά πειράματα που βάζουν στην άκρη χρεοκοπημένες έννοιες όπως το ΑΕΠ ή την "ανάπτυξη" και να αντιμετωπίσουν προκλήσεις όπως την αυτάρκεια σε τρόφιμα και νερό, την μη εξάντληση των πόρων, την οργάνωση σε ζωντανές κοινότητες, την επανακατοίκηση της περιφέρειας με λειτουργική αποκέντρωση, την τοπική άμεση δημοκρατία και κοινωνική συνεταιριστική παραγωγή ενέργειας, την στήριξη των μικρών παραγωγών και τεχνικών επιχειρήσεων που συντρίβονται από τα μονοπώλια. 

Ο κόσμος έχει αλλάξει ανεπιστρεπτί - και η πολιτική αριστερά οφείλει να κάνει το big bang και να αλλάξει τα πάντα όχι σε επίπεδο συνθημάτων αλλά σε επίπεδο αναλύσεων, μιας νέας συλλογικότητας και επίμονης δράσης. Ένα πρώτο βήμα θα ήταν η παραδοχή ότι οι γηρασμένοι κομματικοί μηχανισμοί της θα πρέπει να πάρουν και αυτοί την θέση τους στα ιστορικά μουσεία και να μην αποστραγγίζουν την ενέργεια τόσων σημαντικών ανθρώπων που τους συναποτελούν και χάνουν τον πολύτιμο χρόνο τους για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους στις κομματικές ιεραρχίες και την χαμένη κομματική αξιοκρατία.

 

"Μεταρρύθμιση ή επανάσταση": το δίλημμα που δεν υπάρχει... αλλά ακόμη καταστρέφει την αριστερά

 

Στο κείμενο που ακολουθεί δεν θα κριθεί φυσικά η σχετική εργασία της Ρόζα Λούξεμπουργκ στην τοτινή συγκυρία. Θα κριθεί η πραγματική διάσταση αυτού του λεκτικού κόμπου που λαθροβιεί ακόμη στους αριστερούς κύκλους, διαταρράσσοντας τον λιγοστό ρεαλισμό που τους έχει απομείνει. 

Γιατί καλά αυτό το ερώτημα να βασάνιζε τους αγωνιστές σε προεπαναστατικές εποχές ή τον καιρό της μεγάλης ρήξης στην σοσιαλδημοκρατία μεταξύ δυο ριζικών επιλογών εκείνων της διαχείρισης του καπιταλισμού και εκείνη της ανατροπής του. Αλλά σήμερα; 

Σήμερα που υπάρχουν δεξιά κόμματα που ονομάζονται σοσιαλιστικά και εθνικιστικά που ονομάζονται αριστερά; Σήμερα που τα κομμουνιστικά κόμματα έχουν αφαιρέσει την επανάσταση από τα προγράμματά τους και ζητούν την πλειοφηφία στις εκλογές; Σήμερα που τα φασιστικά κόμματα δηλώνουν αντισυστημικά και η ριζοσπαστική αριστερά ψάχνει τις διαφορές της από την αριστερή σοσιαλδημοκρατία;

Η αριστερά παρόλες τις πολιτικές και γεωπολιτικές/κλιματικές εξελίξεις έχει παραμείνει παραδοσιακή. Και αφόρητα δογματική. Ακόμη ερμηνεύει τις γραφές του Μαρξ και των νεώτερων στοχαστών της χωρίς να παράγει κάτι νέο. ΑΣτο μεταξύ απέτυχε να ανανεωθεί πραγματικά, απέτυχε να γίνει οικολογική, κλιματική, αμεσοδημοκρατική. Έγινε φυσικά μεταρρυθμιστική όταν ανέλαβε κυβερνητικές ή δημοτικές ευθύνες αλλά πάντα ενοχικά, αρνούμενη την ιδιοκτησία των μεταρρυθμίσεών της λες και η βελτίωση της ζωής των ανθρώπων δεν είναι ριζικός της και ταυτοτικός στόχος. Γιατί φαίνεται ότι στο φαντασιακό της ακόμη "προδίδει" τον λαό όταν δεν οργανώνει την επανάσταση και ασχολείται με την καθημερινότητα...

Αυτό είναι και το θέμα του κειμένου αυτού: να αποδείξει ότι σήμερα δεν υπάρχει δίλημμα τέτοιου τύπου ούτε υπήρξε ποτέ, τουλάχιστον από την εμφάνιση του νεοφιλελευθερισμού και μετά. 

Γιατί όσο ο καπιταλισμός γίνεται ολοκληρωτικός, η παραμικρή αντίσταση γίνεται επαναστατική. 

Κάθε μικρή μεταρρύθμιση απαιτεί όλη μας την ενέργεια για να πραγματοποιηθεί αλλά και για να κρατηθεί στη ζωή. 

Ο εκφασισμός της κοινωνίας, η ασφυκτική παρακολούθηση της παραμικρής δραστηριότητάς μας και η χειραγώγιση και εμπορευματοποίηση κάθε πλευράς του ανθρώπινου πολιτισμού από την δικτατορία της εικόνας και του εμπορεύματος, της τυφλής παραγωγής-κατανάλωσης δεν αφήνουν περιθώρια για άλλον επαναστατικό ναρκισσισμό. 

Ό,τι μπορεί να αλλάξει ακόμη διαφορετικά από τον ολοκληρωτικό προγραμματισμό και τα στερεότυπά του που θεωρούνται κανονικότητα, συνιστά μια μικρή επανάσταση. 

Κάθε κοινωνική μεταρρύθμιση συμπυκνώνει συλλογικές επιθυμίες, υλοποιεί βελτιώσεις και δίνε ανάσες ζωής. Κι αποτελεί μια μικρή ή και μεγαλύτερη επανάσταση. 

Επί της ουσίας. 

Γιατί οι λέξεις πλέον χειραγωγούνται από την διαφήμιση και την εξουσία: το παλιό βαφτίζεται νέο και επαναστατικό για να ξαναπουληθεί στην αγορά και στα μυαλά των ανθρώπων. Μεταρρυθμίσεις ονομάζονται τα καταστροφικά μνημόνια, οι αντεργατικοί νόμοι, η αφαίρεση δικαιωμάτων και εισοδημάτων. Οι "μεταρρυθμίσεις" είναι συνήθως αντιμεταρρυθμίσεις, η "πράσινη" ανάπτυξη είναι συνήθως μαύρη, οι εξορύξεις πλέον γίνονται για την σωτηρία του πλανήτη... 

Όταν οι λέξεις δεν έχουν νόημα είναι αυτοκτονικό για την αριστερά να κομματιάζεται από διλήμματα που δεν ...υπάρχουν. 

Μεταξύ λαϊκού μετώπου και ριζοσπαστικης αριστεράς. 

Μεταξύ κυβερνητισμού και αγωνιστικής αντιπολίτευσης. 

Μεταξύ μεταρρυθμίσεων και ανατροπής. 

Λέξεις χωρίς περιεχόμενο διχάζουν τους αγωνιστές και διαλύουν την συλλογική δράση σε καιρούς χαλεπούς και απαιτητικούς για ενωμένη λαϊκή ισχύ στην διεκδίκηση. 

Πρώτη ανάγκη είναι η προοδευτική ενότητα απέναντι στην ενωμένη δεξιά-ακροδεξιά. Πρώτη ανάγκη είναι η εκλογική αποτύπωση της προοδευτικής πλειοψηφίας. Πρώτη ανάγκη είναι η αλλαγή. Όχι τα διχαστικά διλήμματα σαν αυτό που κατέστρεψαν το συνέδριο της Νέας Αριστεράς...

Και είναι ασθένεια μπροστά στην ολοκληρωτική φάση του καπιταλισμού, η πολιτική αριστερά να παραδίδει τα όπλα βυθιζόμενη στην εσωστρέφεια, σε φανταστικές εσωτερικές πολιτικές διαφορές και προσωπικές παρεξηγήσεις. Θυμίζει πλέον τον μεθυσμένο στην ελληνική ταινία που απειλεί τον γείτονά του "δεν θυμάμαι τι μου είπες αλλά θα το πληρώσεις". Η πολιτική αριστερά έχει εγκαταλείψει την κοινωνική αριστερά και κατατρύχεται από εγωιστικές εμμονές ναρκισσιστικής αυτοϊκανοποίησης. 

Δεν είναι δυνατόν στο αποκορύφωμα του νεοδημοκρατικού πλιάτσικου στα σπίτια των ανθρώπων, στο εισόδημα των εργαζομένων, στην δικαιοσύνη, την υγεία, την παιδεία, τη φύση, την γεωργία, την αυτάρκεια και την μικρή παραγωγή, η πολιτική αριστερά να βρίσκεται κομμάτια και αλληλοδιαβαλόμενη. Να μην βλέπει μπροστά της να μην ξεχωρίζει το μείζον και το δευτερεύον.

Και μάλιστα την ώρα που η αριστερή διακυβέρνηση 15-19 βγαίνει καθημερινά όλο και πιο δικαιωμένη από τις εξελίξεις γιατί αποδεικνύεται ότι και έκανε ότι μπορούσε και πέτυχε πολλά σε δυσμενέστατες συνθήκες. 

Θα είναι ιστορική πρωτοτυπία η ελληνική πολιτική αριστερά να παραδώσει με την ανικανότητά της, τρίτη θητεία στην ακροδεξιά στέλνοντας τον κόσμο στην αποχή ή στις ακροδεξιάς ρητορικής εφεδρείες του συστήματος. Θα είναι μεγάλο ατόπημα να μείνει κλεισμένη στα γραφεία της ενώ έξω όσοι ενεργοί πολίτες αφυπνίζονται, αυτοοργανώνονται για να μπορέσουν να κλείσουν νικηφόρα την καταστροφική ακροδεξιά παρένθεση.

*τελικά, μεταρρύθμιση ή επανάσταση Ευκλείδη;

** εικόνα ανάρτησης: έργο του εκλιπώντος Στέλιου Φαϊτάκη

Μεταρρύθμιση, νίκη των κινημάτων

 

Απότοκο της τριπλής ιστορικής διάσπασης του αριστερού κινήματος ήδη από τον 19ο-αρχές 20ου αιώνα μεταξύ μεταξύ σοσιαλιστών, αναρχικών και κομμουνιστών, η αμφισημία του όρου μεταρρύθμιση σέρνεται ακόμη μέχρι τις ημέρες μας και δημιουργεί σύγχυση ή και δυσφημεί σημαντικούς σημερινούς κοινωνικούς αγώνες και κινήματα ως ενσωματωμένους*, συστημικούς** ή ως αντεπαναστατικές αυταπάτες***. 

Μαζί και με την επιβολή των μνημονίων ως "μεταρρυθμίσεων" από την τρόϊκα και το ΔΝΤ στην ελληνική οικονομία, η λέξη μεταρρύθμιση συκοφαντήθηκε όσο καμία άλλη και ο επάρατος παλιός ρεφορμισμός που καταγγελόταν ως ταξική συνεργασία απέκτησε το νέο του προσωνύμιο... 

Αποτέλεσμα; Επί ανόδου του ΣΥΡΙΖΑ κάθε αριστερίστικη ομαδούλα παουσιαζόταν ως αντισυστημική (χωρίς να κατανοεί καν τι σημαίνει αυτό) κατακεραυνώνοντας την μεταρρυθμιστική αριστερά (που εντέλει ήταν αυτή που κυβέρνησε μεταξύ 2015-2019) ότι έσπερνε αυταπάτες παραμένοντας στην ΕΕ και το ευρώ. Για τους αντισυστημικούς είναι αδιάφορη μια αριστερή μεταρρύθμιση που πχ ανεβάζει το εισόδημα ή ρυθμίζει τις οφειλές, αν δεν καταλήγει στην επανάσταση. Αυτό τους λέει ο κακοχωνεμένος μαρξισμός του κομμουνιστικού δόγματος. 

Έτσι διάβασαν την υπογραφή του τρίτου μνημονίου ως ήττα, κωλοτούμπα και προδοσία και αποχώρησαν από την προοδευτική κυβερνητική διαχείριση μιας χρεοκοπημένης οικονομίας και μιας πτωχευμένης κοινωνίας. Ερμήνευσαν την νίκη στο δημοψήφισμα ως λαϊκή εξέγερση υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ και το ευρώ, ότι και να έλεγε το ψηφοδέλτιο κάτω από το ΝΑΙ και το ΟΧΙ.

Το ζήτημα φυσικά δεν είναι πόσα και τι καταλαβαίνουν οι επαναστάτες χωρίς σχέδιο αλλά η σύγχυση που παραμένει στον προοδευτικό χώρο των αριστερών δημοκρατών σοσιαλιστικής κατεύθυνσης για την σχέση κινημάτων και ΑΛΛΑΓΗΣ. Όλ@ θέλουν την αλλαγή. Πως δουλεύει όμως μια "αλλαγή";

Αλλαγή τα χρόνια του ΠΑΣΟΚ σήμαινε συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις δλδ αιτήματα του κόσμου που γινόντουσαν νόμοι του κράτους. Η αριστερά της εποχής ζητούσε διεύρυνση των μεταρρυθμίσεων και υποστήριζε την εφαρμογή τους.  Μετά την ιδεολογικοπολιτική παρακμή του ΠΑΣΟΚ και μια σύντομη και καταστροφική ως προς το δημόσιο χρέος, παρένθεση της καραμανλικής δεξιάς, την σκυτάλη της αλλαγής πήρε η αριστερά. Ριζοσπαστική στην θεωρία αλλά μεταρρυθμιστική στην πράξη (διακυβέρνηση). 

Ήταν αυτό ιδεολογικοπολιτική παρακμή ή συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης όπως υποτίθεται ότι κάνουν στην αριστερά; Το δεύτερο φυσικά όσο κι αν οι δογματικοί της αριστεράς δεν κατανοούν παρά ως προδοσία του σχεδόν θρησκευτικού δόγματος, κάθε βιώσιμη προσαρμογή της αριστερής πολιτικής στις ανάγκες επιβίωσης και ευημερίας του λαού.

Αλλαγή σημαίνει μεταρρύθμιση. 

Μεταρρύθμιση χωρίς πρόσημο και ακριβείς προσδιορισμούς όπως και η αλλαγή η οποία ποτέ δεν χρειάστηκε νοηματοδότηση ούτε κατηγορήθηκε για συστημικός όρος ή καταστροφική αυταπάτη. Ίσως γιατί ο "εφευρέτης" του όρου, Ανδρέας Παπανδρέου, καταλάβαινε καλύτερα από τους τότε θεωρητικούς του σοσιαλισμού την ανάγκη και τους πόθους του λαού. Ακόμη και σήμερα η αλλαγή παραμένει σαφέστατη μέσα στη ασάφειά της. Στον τόπο μας τουλάχιστον. 

Όλα τα κινήματα στοχεύουν σε αλλαγές. 

Κι όλες μαζί αυτές οι αλλαγές ενσωματώνονται σε μια μεγάλη εκλογική πολιτική αλλαγή. Κι είναι κρίμα η αριστερά να διασπάται συνεχώς λόγω διαφορετικών ερμηνειών κάθε προοδευτικής μεταρρύθμισης με όρους συστημισμού και αντισυστημισμού που μόνο στο φαντασιακό τους συνδέονται με την πραγματικότητα.

Μια προοδευτική μεταρρύθμιση φέρνει οφέλη στην πλειοψηφία.  

Αλλιώς δεν είναι αλλαγή, δεν είναι μεταρρύθμιση. Δεν κρίνεται από τον αν δίνει "επαναστατική" προοπτική. Πάει ως εκεί που μπορεί σήμερα να πάει. Αν έχει πλειοψηφική υποστήριξη η διεύρυνσή της, θα πάει παραπέρα - αν είναι ανεπαρκής θα δημιουργήσει νέα κινηματική ένταση. Αν πάλι για την ικανοποίησή της απαιτηθεί η αλλαγή του οικονομικού συστήματος, θα γίνει επαναστατική. Έτσι ανακαλύπτει ένα παλλαϊκό κίνημα τα όρια του συστήματος: όχι μέσω προπαγάνδας κάποιων καθοδηγητών αλλά επειδή αυτό που έχει ριζική ανάγκη δεν μπορεί να ικανοποιηθεί χωρίς πχ να μπουν ανώτατα όρια στο εισόδημα, απόλυτη προστασία του περιβάλλοντος ή κατάτμηση του εκλογικού σώματος σε κοινότητες και αντικατάσταση του κράτους από κοινοτική ομοσπονδία. Η μετατροπή της μεταρρύθμισης σε επανάσταση γίνεται από αδήριτη και κατεπείγουσα ανάγκη όχι λόγω θεωρητικού οράματος. Το τελευταίο αν επιτυγχάνεται κάποτε, επιτυγχάνεται μόνο μέσα από τον συγκεντρωτισμό και την στρατιωτική πειθαρχία ενός κομμουνιστικού κόμματος που αξιοποιεί τα κινήματα με την ιδιοφυία ενός Λένιν. Μόνο που ο συγκεντρωτισμός και η πειθαρχία ενός μικρού τμήματος της κοινωνίας επαναφέρει τον συγκεντρωτισμό και την πειθαρχία ενός κράτους δλδ του κόμματος επί της κοινωνίας.

Συμπερασματικά, αυτό που χρειάζονται οι ενεργοί πολίτες και τα λαϊκά κινήματα, τοπικά ή πανεθνικά είναι αλλαγές στο θεσμικό πλαίσο και τους νόμους που να αντανακλούν τις ανάγκες τους και να περιορίζουν την απληστία των παραβατικών λόμπι του βαθέως κράτους και της αχαλίνωτης κερδοφορίας των ημετέρων σε μια καοποιημένη δημοκρατία. 

Χρειάζονται αλλαγές. Μεταρρυθμίσεις. Ανάσες και μέτρα λαϊκής ευημερίας και δικαιοσύνης.

Και η αριστερά χρειάζεται να περιγράψει αυτές τις μεταρρυθμίσεις. Να γίνει μεταρρυθμιστική αριστερά. Και οι αριστεροί, μεταρρυθμιστές! Όπως είναι γνωστοί σε όλον τον κόσμο, ειδκά απέναντι σε αυταρχικά καθεστώτα.

Επίσης η αριστερά οφείλει να διαφυλάξει την αυτονομία των κινημάτων, απέχοντας από ενέργειες κομματικού ελέγχου τους. Γιατί αν συρρικνωθούν τα κινήματα, όπως έγινε την περίοδο διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ αναμένοντας τους υπουργούς να λύσουν τα προβλήματα, δεν θα υπάρχει ούτε συνέχεια ούτε προωθητική δύναμη για την συνέχεια των μεταρρυθμίσεων χωρίς πλειοψηφική λαϊκή υποστήριξη και θα χαθούν σύντομα όσα κατακτήθηκαν. 

Και τα κινήματα, οφείλουν να υποστηρίξουν κριτκά τις μεταρρυθμίσεις απέχοντας από εν λευκώ αναθέσεις μέσω της ψήφου σε κυβερνήσεις και κόμματα. Να συνεχίσουν μάλιστα ακόμη πιο μαχητικά τις διεκδικήσεις τους στο πιο θετικό κυβερνητικό περιβάλλον "αρπάζοντας" την ευκαιρία για την ικανοποίησή τους.

Σημειώσεις

*τον όρο "ενσωμάτωση" διατράνωσε ταυτοτικά η διάσπαση του Ρήγα, Β΄Πανελλαδική

**τον όρο "συστημικός" εξεχείλωσαν οι νεοκομσομόλοι του προκυβερνητικού ΣΥΡΙΖΑ μέχρι και το δημοψήφισμα, απευθυνόμενοι προς δικαίους και αδίκους συλλήβδην

*** τον όρο "αντεπαναστατικές αυταπάτες" κατέχει επάξια το ΚΚΕ απευθύνοντάς τον από τον καιρό του ΚΚΕεσ προς κάθε κυβερνητική/κυβερνώσα αριστερά

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Ρωτήσαμε την τεχνητή νοημοσύνη για το θέμα της ανάρτησης και να τι μας απάντησε:

"Η Μεταρρύθμιση ως Νίκη των Κινημάτων

Η άποψη ότι η μεταρρύθμιση αποτελεί νίκη των κινημάτων είναι θεμελιώδης στη μελέτη της κοινωνικής αλλαγής, καθώς τα κοινωνικά κινήματα συχνά λειτουργούν ως ο καταλύτης που μετατρέπει αθέατες κοινωνικές συνθήκες σε ορατές αδικίες, πιέζοντας για νομοθετικές αλλαγές. Ιστορικά, πολλές μεταρρυθμίσεις –από το εργατικό δίκαιο μέχρι τα δικαιώματα των γυναικών και την προστασία του περιβάλλοντος– προέκυψαν από τη συλλογική δράση και τις διεκδικήσεις των κινημάτων.
Τα κινήματα δεν περιμένουν την αλλαγή, αλλά τη δημιουργούν. Μέσω διαδηλώσεων, λόμπι και δημόσιου διαλόγου, αναγκάζουν την πολιτική ηγεσία να ασχοληθεί με ζητήματα που διαφορετικά θα αγνοούνταν.
Μια "νίκη" σημαίνει ότι τα αιτήματα του κινήματος ενσωματώνονται στο νομικό ή κοινωνικό σύστημα (π.χ. δικαίωμα ψήφου, 8ωρο, ισότητα).
Το κίνημα κατά της δουλείας, το εργατικό κίνημα και τα κινήματα για τα ανθρώπινα δικαιώματα (π.χ. Civil Rights Movement στις ΗΠΑ) κατάφεραν να επιβάλλουν ριζικές αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο.

Κινήματα και Μεταρρυθμίσεις

Ωστόσο, η σχέση αυτή δεν είναι πάντα ευθύγραμμη:Μερικές φορές, μια μεταρρύθμιση που φαίνεται ως νίκη μπορεί να οδηγήσει σε μελλοντικές ανατροπές ή να αποδυναμώσει το κίνημα, καθώς ικανοποιούνται κάποια αιτήματα και οι συμμετέχοντες αποσύρονται.
Στη μαρξιστική παράδοση, η μεταρρύθμιση συχνά ερμηνεύεται ως στιγμιότυπο της ταξικής σύγκρουσης, όπου η συλλογική δράση αποφέρει αλλαγές εντός του υπάρχοντος συστήματος.
Για τον νεοφιλελευθερισμό, ο όρος "μεταρρύθμιση" χρησιμοποιείται για να περιγράψει μέτρα που βελτιώνουν την παραγωγικότητα, τα οποία κατά κανόνα αντιστρέφουν το περιεχόμενο προηγούμενων κοινωνικών κατακτήσεων.

Συμπερασματικά, η μεταρρύθμιση είναι πράγματι νίκη των κινημάτων όταν η συλλογική δράση καταφέρνει να ενσωματώσει τις αξίες της στην κρατική πολιτική. Είναι το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας όπου τα κινήματα αποκτούν δύναμη, αμφισβητούν κατεστημένες δομές και επιβάλλουν αλλαγές προς την κατεύθυνση της κοινωνικής δικαιοσύνης. "

Εικόνα ανάρτησης: γελοιογραφία με τίτλο «Η Επίθεση των Μεταρρυθμιστών στο Παλιό Σάπιο Δέντρο». Η γελοιογραφία έδειχνε αγωνιστές υπέρ του Μεταρρυθμιστικού Νόμου του 1832, με σκοπό την εξάλειψη της πολιτικής διαφθοράς.

Ένα ακόμη κόμμα ή κάτι διαφορετικό; Η συζήτηση που άνοιξε ο Αλέξης Τσίπρας

 

Τα κόμματα ήταν κάποτε απολύτως απαραίτητα και για πολλούς λόγους. Κάλυπταν πολλαπλές ανάγκες οργάνωσης, επικοινωνίας, συντονισμού και αποτελεσματικών δράσεων των κινημάτων που εξέφραζαν - συχνά ήσαν και απόλυτα ταυτισμένα μαζί τους.

Σήμερα παρακμάζουν υποβαθμισμένα σε γραφειοκρατικούς μηχανισμούς, σκηνικά δήθεν δημοκρατικής λειτουργίας, ρινγκ εσωκομματικών αντιπαραθέσεων. Από εθελοντικές συλλογικότητες έχουν γίνει επαγγελματικά σωματεία πολιτικών συμφερόντων με αμειβόμενα στελέχη. Το κοινοβουλευτικό σύστημα έχει προσφέρει πολλά στην παρακμή ζωντανών σχηματισμών με τις καλές αμοιβές των βουλευτών και την σύντομη συνταξιοδότησή τους μετά από δυο τρεις θητείες στη Βουλή. Τα κίνητρα του να μπεις στο κόμμα ή την πολιτική έχουν αλλάξει: καλό εισόδημα, εύκολη δουλειά, έξοδος από την εργασιακή μέγγενη και την ανασφαλή καθημερινότητα των πολλών.

Αυτό που συνέβη και με την πρώτη ασκήσασα πολιτική, την Εκκλησία και τους αμειβόμενους από το κράτος, ιερείς. Από εθελοντές στις αρχαίες θρησκείες (πχ ελληνική) και προβεβλημένοι από την κοινότητά τους λόγω ηθικών προσόντων, έγιναν επαγγελματίες που αμείβονται για τις υπηρεσίες τους και από το κράτος και από τον πιστό-πελάτη. Και με κίνητρο την επαγγελματική εξέλιξη...

Επιστρέφοντας στα κόμματα, βλέπουμε διάτρητα πόθεν έσχες των πολιτικών με κατακόρυφη αύξηση των περιουσιών τους χάρη στα πολιτικά τους αξιώματα, ειδικά όταν το κόμμα τους έχει ασκήσει εξουσία. Και στην δημοκρατική παράταξη. Βλέπουμε αποχωρήσεις χωρίς παράδοση του βουλευτικού εισοδήματος, βλέπουμε κομματικές μετατοπίσεις και στοιχίσεις πίσω από ηγέτες με μόνο κριτήριο την δυνατότητα να εκλεγούν πρώτη φορά ή και ξανά, βουλευτές...

Το ζήτημα λοιπόν σήμερα, που εύλογα δεν βάζει κανείς και καμία πολιτικός στο τραπέζι, είναι το τι χρειαζόμαστε τα κόμματα εκτός από τις εκλογές. Ειδικά στην αριστερά που ενδιαφέρεται πρώτιστα για την συλλογική δημοκρατική λειτουργία ενός κινήματος, την ανάδειξη ηθικών και ταλαντούχων στελεχών και τον δημοκρατικό έλεγχο των αντιπροσώπων. Που αντίθετα σήμερα με μια εκλογή παίρνουν την έδρα και την βάζουν στην τσέπη τους, ότι και να έχουν υπογράψει με τον φορέα που τα επέλεξε...

Αυτό λοιπόν το ζήτημα έβαλε εσχάτως με τις τοποθετήσεις του ο Αλέξης Τσίπρας, μετά από μια θητεία 16 χρόνων που περιλάμβανε Προεδρία κόμματος, βουλευτικό αξίωμα και Πρωθυπουργία. Και άνοιξε μια κουβέντα ασχέτως αν τα υπόλοιπα στελέχη της αριστεράς, έκαναν ότι δεν άκουσαν τίποτα σχετικό.

Μερικές μάλλον χρήσιμες διαπιστώσεις:

1. Μια υπηρεσία των κομμάτων (και των εφημερίδων τους καθημερινά) ήταν η πληροφόρηση και ενημέρωση του κόσμου για το τι συμβαίνει γύρω του ή και μακριά του. Με την σημερινή διάδοση του διαδικτύου και των πλατφορμών του που πληροφορούν σε πρώτο χρόνο ακόμη και με ζωντανή εικόνα, έχει αχρηστευθεί αυτή η λειτουργία και μαζί της οι κομματικές εφημερίδες ακόμη ακόμη και η ειδησεογραφία των μεγάλων ΜΜΕ. Το μόνο που χρειαζόμαστε πλέον είναι η ελεύθερη κυκλοφορία των απόψεων κάτι που η κομματική πειθαρχία συχνότατα δεν επιτρέπει.

2. Μια άλλη υπηρεσία των κομμάτων ήταν η αυτόνομη δημοκρατική λειτουργία των πολιτών, ειδικά σε περιόδους αυταρχικών κυβερνήσεων και καθεστώτων. Αυτό σήμερα το προσφέρουν τα κινήματα με τις ανοιχτές συνελεύσεις και τον ακτιβισμό τους ενώ τις συνεδριάσεις σε κλειστά δωμάτια χωρίς κινητά τις χρειάζονται μόνο όσ@ το έχουν ανάγκη αυτό για λόγους νόμιμης ή παραβατικής αδιαφάνειας.

3. Η ανάδειξη στελεχών έχει γίνει πλέον ανοικτή σε όσ@ ενδιαφέρονται και δέχονται τις βασικές αρχές ενός πολιτικού κινήματος και το ίδιο και η αυτόματη εγγραφή μέλους με την συμμετοχή σε κάποια εκλογή. Και παρότι πολλοί στην αριστερά θεωρούν ότι η δημόσια εκλογή ηγεσιών από την βάση γίνεται αιτία υφαρπαγής της κομματικής εξουσίας από οργανωμένες μειοψηφικές ομάδες (και εν μέρει έχουν δίκιο), ξεχνούν ότι στην εποχή του διαδικτύου τέτοιες διαδικασίες είναι μονόδρομος.

4. Η κλειστή λειτουργία των κομματικών ηγεσιών, μακριά από τον έλεγχο των ίδιων των μελών, αντιγράφει στην εποχή μας το κοινοβουλευτικό σύστημα: "άπαξ εκλογή και μετά κάνουμε ότι θέλουμε μέχρι την επόμενη όπου μπορείτε; να μας αλλάξετε". Και αυτό προκαλεί την οργάνωση των διαφωνούντων σε οργανωμένες φράξιες με μοναδικό σκοπό την πρόωρη εναλλαγή στην ηγεσία. Μερικά κόμματα βάζουν θητείες και κάνουν συνέδριο κάθε χρόνο για να μειώσουν την αυτονομημένη λειτουργία της ηγεσίας, αλλά τα αποτελέσματα είναι πενιχρά όσο δεν υπάρχει ανακλητότητα σε πρώτο χρόνο και ανανεούμενη επιλογή αντιπροσώπων με βάση την αξία τους και την δημοκρατικότητά τους και όχι τύποις με θητείες και κουραστικές εκλογοδιαδικασίες. Με λίγα λόγια, όσο δεν υπάρχει η ανέφικτη άμεση δημοκρατία σε κόμμα και κοινωνία.

Μπορεί άραγε να οργανωθεί ένα πολιτικό κίνημα χωρίς κόμμα; Το ζήτημα της ηγεσίας είναι το πιο εύκολο, αφού υπάρχουν πλέον εύχρηστες διαδικασίες ανανέωσης της εμπιστοσύνης σε κατάλληλα άτομα για αντιπροσώπευση. Αρκεί να λειτουργούν φυσικά.

Ποιοι όμως θα παίρνουν τις τακτικές αποφάσεις καθημερινά; Χρειάζονται ευέλικτες ομάδες με συντονισμό μεταξύ τους και τακτική λογοδοσία που όμως δεν θα γίνονται δικαιολογία ανάδειξης μονιμάδων και γραφειοκρατίας; Και ποιοι θα είναι αυτοί που θα εκλέγουν τους παραπάνω; Τα ενεργά μέλη, τα εγγεγραμμένα ή αυτά που θα εγγράφονται εθελοντικά πριν από κάθε απόφαση;

Αυτά είναι τα ερώτηματα που πρέπει να απαντηθούν σήμερα. Είναι δύσκολα αλλά ουσιώδη. Δεν είναι δεδομένες οι απαντήσεις πλέον. Η αυτόματη επανάληψη της μεθόδου "φτιάχνω ένα νέο κόμμα και κάνω συνέδρια κάθε τρία χρόνια" θα φέρει τα ίδια αρνητικά αποτελέσματα: για λίγο ακμή, μετά συμμετοχή στην εξουσία, διάσπαση από δυσαρεστημένους και παρακμή. Έναν νέο κύκλο αποτυχίας, όπως έγινε πχ με τον ΣΥΡΙΖΑ. Ή με τις διασπάσεις του όπου υπήρξε τυφλή επανάληψη της μεθόδου.

Η αριστερά δυσκολεύεται να κάνει αληθινούς απολογισμούς και δημιουργική αυτοκριτική όσο δεν αλλάζει ξεπερασμένες θεωρίες. Το "κόμμα νέου τύπου" έχει περάσει οριστικά στην ιστορία. Ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός επίσης. Οι τάσεις και τα ρεύματα ιδεών δεν ανθίζουν σε ένα γραφειοκρατικό περιβάλλον - μοιραία μετατρέπονται σε μόνιμες φράξιες, κομματικούς κλώνους και ατελείωτες μπάμπουσκες.

Η αριστερά χρειάζεται ανανέωση στον τρόπο του οργανώνεται και δρα. Μέχρι τώρα ανανέωση γινόταν μόνο στο πρόγραμμά της - όλα τα άλλα γινόντουσαν με τον αυτόματο πιλότο του λενινιστικού κομματικού ιδεώδους. Οι ανοικτές θάλασσες είναι φυσικά πάντα εκεί - αλλά θέλουν γενναιότητα, αλτρουισμό και αλληλοβοήθεια.

Με αυτήν την έννοια, η συζήτηση που άνοιξε ο Αλέξης Τσίπρας είναι καίρια και καλό είναι τα μπαρουτοκαπνισμένα στελέχη της αριστεράς που δογματίζουν αφόρητα, να βγουν από τα αμπριά του διαρκούς εμφυλίου τους και να παίξουν ανοιχτά μπάλα μπροστά στο αιώνιο κοινό τους. Εκείνο της αντίστασης στον απίστευτα επεκτατικό, διαβρωτικά ολοκληρωτικό καπιταλισμό. Να παίξουν για την αλλαγή. Με 10 καίριες δημοκρατικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις. Προφανώς στην πλευρά που τους αναλογεί στα πλαίσια της δυαδικής εξουσίας, κράτους και κινημάτων. Και με σεβασμό στην αυτονομία των κινημάτων και μόνιμο διάλογο μαζί τους.

Αυτά μπορεί να τα κάνει ένα ακόμη κόμμα;

Διυλίζοντας τον Τσίπρα και καταπίνοντας τον Μητσοτάκη

Η μιζέρια των αποκομμάτων του ΣΥΡΙΖΑ

Το 2015 η ριζοσπαστική αριστερά έλαβε 36% των ψήφων, πράγμα πρωτοφανές όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και την μεταπολεμική Ευρώπη. Και ξεκίνησε μια αντιμνημονιακή διακυβέρνηση που κράτησε για ένα εξάμηνο ενωμένη την αριστερά. Μετά το δημοψήφισμα και την υπογραφή ενός νέου μνημονίου, η διακυβέρνηση άρχιζε και τελείωνε στον ΠΘ, Αλέξη Τσίπρα που το προσωπικό του πολιτικό ταλέντο ήταν αυτό που επικύρωσαν τον Σεπτέμβριο με παρόμοιο ποσοστό οι ψηφοφόροι.

Στο κείμενο αυτό δεν θα κάνουμε αποτίμηση όσων συνέβησαν από το 2015 έως σήμερα στην αριστερά. Θα κρίνουμε την στάση των σημερινών κομματιών της απέναντι στην πρόθεση του Αλέξη Τσίπρα να θέσει ξανά υποψηφιότητα για ΠΘ και να κυβερνήσει επικεφαλής μιας πλατιά κεντροαριστερής πολιτικής συμμαχίας.

Υπάρχουν στην αριστερά εκείνοι και εκείνες που παροτρύνουν τον Τσίπρα να επιστρέψει για να "σώσει τον τόπο" από την επιδρομή της πλέον εγκληματικής πολιτικής συμμορίας που γνώρισε. Και υπάρχουν και εκτός αριστεράς αρκετοί και αρκετές (κεντροδεξιοί, κεντρώοι, κεντροαριστεροί) που υποστηρίζουν το ίδιο. Φαίνεται και στις δημοσκοπήσεις όπου ως καταλληλότερος ΠΘ, είναι ήδη δεύτερος χωρίς να έχει εξαγγείλει κόμμα ή εκλογικό σχηματισμό.

Υπάρχουν όμως και εκείνοι και εκείνες (στην αριστερά) που παθιασμένα αμφισβητούν ή λοιδορούν ανοιχτά πλέον τον Τσίπρα ως μεταλλαγμένο κεντρώο, πιθανό συνεργάτη επιχειρηματιών, συστημικό εκφραστή ενός δήθεν δημοκρατικού καπιταλισμού, εγγυητή μιας συστημικής συνέχειας, αλλά και λαϊκιστή, λαοπλάνο και προδότη που έκανε το Όχι Ναι κλπ κλπ. 

Είναι όσ@ έφυγαν από τον ΣΥΡΙΖΑ μετά το δημοψήφισμα (αριστεριστές, Βαρουφακικοί, Λαφαζανικοί, Κωνσταντοπουλικοί), πολλοί που έφυγαν από τον ΣΥΡΙΖΑ επί Κασσελάκη (Τσακαλωτικοί, Σακελλαρικοί) αλλά και μεγάλο μέρος του σημερινού ΣΥΡΙΖΑ όπως οι Πολάκης, Παππάς, Δούρου. Κυρίως στελέχη δλδ, συνυπεύθυνα για όσα έκανε ή δεν έκανε η πρώτη αλλά και η δεύτερη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. 

Κι εδώ βρίσκεται όλη η παθογένεια της σημερινής ελληνικής αριστεράς που δεν κατάφερε να ανανεωθεί σε ιδέες, επεξεργασίες, θεωρίες αλλά και πυραμιδική κομματική λειτουργία και σχέση με τα κινήματα. 

Οι άνθρωποι αυτοί έχουν χρηματίσει επαγγελματικά στελέχη, βουλευτές στο ελληνικό και ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, πολλοί ακόμη και υπουργοί των κυβερνήσεων της αριστεράς. 

Κι όμως παρέμειναν οι ίδιοι στην νοοτροπία. Πολύ θεωρητικοί και καθόλου πρακτικοί στην επίλυση προβλημάτων, υπερφιλόδοξοι γραφειοκράτες χωρίς τα απαραίτητα προσόντα για να υλοποιήσουν όσα εξαγγέλλουν, μικροεξουσιαστές με ακόλουθους, φράξιες και ομάδες μέσα στο κόμμα, εξουσιαστικοί απέναντι στα κινήματα που έβγαλαν κυβέρνηση τον ΣΥΡΙΖΑ, καθόλου αξιοκράτες στα στελέχη που προωθούν, αυταρχικοί στους ίδιους τους συμβούλους και εργαζόμενους στα πολιτικά τους γραφεία. 

Μοιράζονται τα ίδια μικροαστικά χαρακτηριστικά την ώρα που διακηρύσσουν ασυμβίβαστους αγώνες. Πριν τον Τσίπρα ήταν ευχαριστημένοι αν έμπαιναν στη Βουλή. Τώρα είναι απέναντι στον άνθρωπο που τους δίδαξε (επιτέλους) προοδευτική διακυβέρνηση και όχι βολονταρισμό και εφόδους στον γκρεμό...

Ο Αλέξης Τσίπρας καλά κάνει λοιπόν και δεν ανακατεύεται μαζί τους. Θα έκανε απλώς απόλυτα ορατή την μιζέρια τους και θα ενίσχυε εν γνώσει του μια εικόνα της κομματικής αριστεράς, απόλυτα εσωστρεφούς, σε μόνιμο εμφύλιο και αλληλοεξόντωση φραξιών. Πράγμα που εν μέρει ισχύει και τα ΜΜΕ της διαπλοκής αγωνίζονται να διογκώσουν.

Έπειτα "αριστερά" είναι αυτό που υπηρετεί τον λαό και οι φιλόδοξοι εκφραστές της οφείλουν να αποδεικνύουν με τις πράξεις τους και όχι με λόγια και προγράμματα. Και σε αυτό έχουν αποτύχει όλα τα κομμάτια της κραυγαλέα όταν έχουν κατεβάσει την απήχησή τους πλέον σε μονοψήφια ποσοστά κοντά στην κοινοβουλευτική επιβίωση (με την Νέα Αριστερά των Τσακαλώτου, Σακελλαρίδη ούτε καν).

Όταν ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά και ΜεΡΑ25 που συμφωνούν σε όλα, καταφέρνουν να βρίσκουν τρόπο να υπάρχουν ξεχωριστά ως τρεις διαφορετικοί ΣΥΡΙΖΑ και στελέχη και των τριών να αναλώνονται στις μεταξύ τους κόντρες, τι παρόν και μέλλον έχουν αυτά τα κόμματα; Και η οποιαδήποτε πρόσκαιρη ενότητα μέχρι κάτι να τους ξινίσει; 

Αλλά το χειρότερο είναι ότι όλοι τους, είναι απορροφημένοι με το μικροκόμμα τους και την πολιτική τους ορθότητα και δεν βλέπουν καν την μεγάλη εικόνα: την ανάγκη του τόπου και των ανθρώπων του να ανασάνουν από την μαφιόζικη διακυβέρνηση, από το πλιάτσικο στον δημόσιο πλούτο και τις τσέπες τους που ανεμπόδιστα εξασκεί η ακροδεξιά στην εξουσία. Και έχουν ξεχάσει την ελληνική φύση που καταστρέφεται από την ενεργειακή λεηλασία σε βουνά, ποτάμια και θάλασσες. 

Δεν κατανοούν το κατεπείγον να πέσει αυτή η κυβέρνηση και τα έκτακτα καθήκοντά τους να συμβάλλουν με τις όποιες δυνάμεις τους σε κάτι τέτοιο. Κι όταν έρχεται ο Τσίπρας να ηγηθεί σε κάτι τέτοιο, εκείνοι διυλίζουν τις προθέσεις του και καταπίνουν την πραγματικότητα Μητσοτάκη.

Συγγνώμη παλιοί μας σύντροφοι αλλά αυτό είναι τύφλωση, ανικανότητα και τραγικό λάθος. Και μάλλον θα είναι το τελευταίο σας. Ακολουθεί η εξαέρωση.

Γιώργος Αθανασίου Μπάτσαρης

*σκίτσο του αείμνηστου Γιάννη Καλαϊτζή στις 31-07-2015

Ποια (πρέπει να) είναι η θέση της αριστεράς απέναντι στο οικολογικό κίνημα;

Με αφορμή την μεγάλη αυριανή πορεία -στις 11 του Δεκέμβρη- για την υπεράσπιση των βουνών που κάθε χρόνο συγκεντρώνει τα οικολογικά κινήματα του τόπου μας σε μια κεντρική εκδήλωση. Αλλά και με αφορμή τις άπειρες πλέον εκδηλώσεις και δράσεις για ελεύθερα βουνά από την αιολική βιομηχανία, για φωτοβολταϊκά στις στέγες και όχι στην εύφορη γη, για καθαρές θάλασσες από εξορύξεις υδρογονανθράκων και βρώμικες ιχθυοκαλλιέργειες, για ποτάμια ελεύθερα από "μικρά" υδροηλεκτρικά και ρέματα ζωντανούς βιότοπους και αποκαλυμμένα από επιχώσεις, μπαζώματα και "καθαρισμούς". Ήρθε η ώρα και οι πολιτικές συλλογικότητες της αριστεράς (και προφανώς και της πολιτικής οικολογίας) να μιλήσουν ξεκάθαρα για τον τόπο μας και το περιβάλλον του και να συμμετέχουν, στηρίξουν, υποστηρίξουν το οικολογικό κίνημα.

Οι φίλοι της φύσης, οι ορειβάτες και οι ορειβάτισσες, οι πεζοπόροι, οι φυσιολάτρες, οι κάτοικοι εκτός των μεγάλων πόλεων, οι αγρότες, οι ψαράδες, όλ@ γνωρίζουν κάτι που η πολιτική αριστερά και οικολογία φαίνεται μέχρι στιγμής να αρνείται να συνειδητοποιήσει: ότι οι βιομηχανικές ΑΠΕ δεν έχουν καμία σχέση με την οικολογία του περιβάλλοντος, την ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής, την εξοικονόμηση ενέργειας και την αποκατάσταση της βλάστησης παντού όπου έχει καεί ή ερημωθεί και ακόμη περισσότερο. Οι βΑΠΕ απλά είδαν φως και μπήκαν στην καταπάτηση δημόσιων εκτάσεων, καθαρών θαλασσών, λιμνών και ποταμών, απάτητων βουνών και άγριας φύσης. Για να βγάλουν κέρδος από την εκμετάλλευσή τους! Καμία εξοικονόμηση δεν έχουν στο πλάνο, μόνο μεγέθυνση της παραγωγής ενέργειας δίπλα σε εκείνη του φυσικού αερίου/υδρογονανθράκων. 

Ο καπιταλισμός καταστρέφει το περιβάλλον. Αυτό είναι γνωστό από ανέκαθεν. Καταστρέφει και "εκσυγχρονίζει" εντάσσοντας τα πάντα στην αγορά. Η ενεργειακή λαίλαπα με τις χιλιάδες ανεμογεννήτριες έχει ήδη καταστρέψει άπειρες βουνοκορφές, πλαγιές και πρανή πρώην άγριας φύσης και απάτητων τόπων με τα τσιμεντώματα στις κορφές και τα χωματουργικά των δρόμων που ανοίγονται σε παρθένο τοπίο. Έχουν καταστρέψει τόπους φύσης και πολιτισμού και οπτικά αλλά και τον βιώσιμο τουρισμό των περιοχών αυτών. Το ίδιο αποπειρώνται να κάνουν στα ορεινά ρέματα, ποτάμια και λίμνες, το ίδιο στην καλλιεργήσιμη γη με την τερατώδη βιομηχανική επέκταση των φωτοβολταϊκών, το ίδιο στους κόλπους και την καθαρή θάλασσα με τα επίσης τερατώδη σχέδια επέκτασης των ιχθυοκαλλιεργειών μιαν ανάσα από τις ακτές.

Όλο αυτό είναι η επίθεση ενός θνήσκοντος οικονομικού συστήματος που αν δεν επεκταθεί δεν υπάρχει, και που από την φύση του δεν έχει όρια και κανόνες στην επέκτασή του. Κι όλο αυτό για να διευρύνεται διαρκώς το κέρδος και να συρρικνώνεται εισόδημα, φύση, νερό και αέρας που αναπνέουμε. Οι πόλεις ήδη είναι μια κόλαση, το περιαστικό περιβάλλον μισοκατεστραμμένο και τώρα βάζουν πλώρη σε ότι απέμεινε: την ελεύθερη, άγρια και απάτητη μέχρι στιγμής φύση.

Η προσχώρηση του κεφαλαίου στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής (που αυτό επέφερε) είναι υποκριτική αφού απλά του επιτρέπει να επεκταθεί στην φύση, δημόσια και προστατευμένη περιουσία και κληρονομιά μέχρι χθες. Τώρα δεν υπάρχουν πια κανόνες. Η πιο επικίνδυνη δεξιά στην διακυβέρνηση καθυστερεί ακόμη και για πολλά χρόνια ήδη, και το χωροταξικό για τις ΑΠΕ επιτρέποντας με αποφάσεις υπουργού να παίρνουν άδειες καταστροφικές επενδύσεις που θα ήσαν παράνομες ακόμη και με την σχετική ευρωπαϊκή νομολογία.

Και η πολιτική αριστερά; Η πολιτική οικολογία; 

Ανύπαρκτες!

Σιωπούν πλην εξαιρέσεων και διευκολύνουν την δήθεν "πράσινη" διείσδυση στην ενέργεια, δεν συμμετέχουν κεντρικά σε καμία δράση κατά των βΑΠΕ, δεν περιγράφουν καμία κοινωνία εξοικονόμησης στα πολιτικά τους προγράμματα και παραμένουν δέσμιες της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων και της δίκαιης ανάπτυξης (η αριστερά) και των βΑΠΕ (πολιτική αριστερά και οικολογία).

Η θέση της αριστεράς όμως είναι με τα κινήματα! Γιατί αυτό που συμβαίνει επιβεβαιώνει τις προβλέψεις της για καταστροφή και της εργασίας και του περιβάλλοντος από την άκριτη επέκταση του καπιταλισμού. Ειδικά με την εμφάνιση του νεοφιλελευθερισμού και την πτώση του υπαρκτού που όμνυε σε μια βρώμικη συνεχή ανάπτυξη και αυτός, όλα τα τοπικά κινήματα για προστασία της φύσης περιλαμβάνουν αριστερούς και οικολόγους και συχνά την υποστήριξη των αντίστοιχων πολιτικών συλλογικοτήτων. Αλλά κεντρικά η σιωπή συνεχίζεται. Υπουργοί του ΣΥΡΙΖΑ έδωσαν άδειες εξόρυξης υδρογονανθράκων στην θάλασσα της Κρήτης. Κεντρικοί εκφραστές της πολιτικής οικολογίας υποστήριξαν την επέκταση των βΑΠΕ και ζητούν ακόμη μεγαλύτερη και πιο γρήγορη! 

Ο ξεσηκωμός του κόσμου που θα εκφραστεί και αύριο την ημέρα των βουνών με την κεντρική πορεία στην Αθήνα αλλά και πολλαπλές που πραγματοποιούνται πριν και μετά σε πολλά μέρη, ας προβληματίσουν την πολιτική αριστερά και οικολογία. Λείπουν από τα κινήματα και αυτό είναι ανεπίτρεπτο! Βοηθούν την ακροδεξιά του Μητσοτάκη να ολοκληρώσει την αρπαγή γης, την λεηλασία των πόρων, την ρύπανση από βιομηχανικές δραστηριότητες βουνά και χωράφια, θάλασσες και κόλπους, ρέματα και ποτάμια. Και αν εμπορευτεί τα πάντα, νερό, αέρα, το χώμα που πατάμε και καλλιεργούμε...

Το θέλει αυτό η αριστερά;

Το θέλει αυτό η πολιτική οικολογία;

Ας συνέλθουν άμεσα και ας τους δούμε μαζικά* στα οικολογικά κινήματα εφεξής. 

*Χωρίς κομματικά λάβαρα και καταπάτηση της κατακτημένης αυτονομίας των κινημάτων για να μην παρεξηγηθούμε

Γιατί η αριστερά είναι κομμάτια, ενώ "Όλοι μαζί μπορούμε" ;

    

Η εικόνα της αριστεράς είναι τραγελαφικά αντιφατική. Οι διαφορετικές πολιτικές της εκφράσεις, οι συνιστώσες της - για να χρησιμοποιήσουμε ορολογία ΣΥΡΙΖΑ προ 2015 - συμφωνούν μεταξύ τους κατά 99% στο πολιτικό επίδικο. Και καταγγέλλουν με σχεδόν τις ίδιες φράσεις την νεοφιλελεύθερη ακροδεξιά διακυβέρνηση της ΝΔ του Μητσοτάκη. Αλλά παραδόξως δεν μπορούν να συνεργαστούν για να ανατρέψουν εύκολα την πιο επικίνδυνη ΝΔ από την ίδρυσή της!

Τι συμβαίνει στο μυαλό της κομματικής αριστεράς; Πως εξηγείται ότι ενώ τα προβλήματα των πολιτών έχουν φτάσει στο απροχώρητο, με τους μισθούς στα τάρταρα, τους πλειστηριασμούς στο ζενίθ, την υγεία και την παιδεία στην εντατική, το περιβάλλον να καταστρέφεται καθημερινά από την βιομηχανία της ενέργειας - η αριστερά βρίσκει εμπόδια στο να δράσει κοινά;

Πως εξηγείται ότι καθένας φροντίζει το μαγαζάκι του και όχι το κοινό σπίτι; Πως εξηγείται ότι ο ένας καταγγέλλει την άλλη στην αριστερά και αποκλείει ή αναβάλλει διαρκώς τον διάλογο και την κοινή δράση; Ο ΣΥΡΙΖΑ μόνο έχει παράξει τόσα κόμματα όσα αριθμούσαν οι πρώην συνιστώσες του με τις οποίες είχε φτύσει αίμα να συνυπάρξει. Χρόνια διαλόγου και κοινής δράσης έφεραν την νίκη του 2015 και την πρώτη φορά αριστερά για ένα εξάμηνο. Και μετά πάλι τα ίδια... οι διαφωνίες έγιναν πάλι νέα κόμματα ή νέες φράξιες μέσα στο ίδιο κόμμα που κι αυτές ξανάγιναν νέα κόμματα στην συνέχεια.

Σήμερα η κεντροαριστερή πλειοψηφία κατεβάζει δέκα κόμματα στις εκλογές ή απέχει και η πιο επικίνδυνη ΝΔ όλων των εποχών κυβερνά αυτοδύναμα με το 20% των ψηφοφόρων...

Και πριν αναλύσουμε το ιδιοτελές κίνητρο του να έχει ο καθένας το μαγαζί του ας πάμε απευθείας στο κεντρικό ζήτημα: ότι και να λένε όλοι τους, στους πολίτες είναι κάτι παραπάνω από σαφές ότι όλες οι εκδοχές της αριστεράς μπορούν να συνυπάρξουν!

Απλά δεν το κάνουν κι αυτό είναι πρόβλημα που οι ίδιοι πρέπει να κοιτάξουν πριν χάσουν και το τελευταίο ψήγμα αξιοπιστίας στην κοινωνική αριστερά και λογικά και την τελευταία ψήφο της.

Το πρόβλημα της αριστεράς είναι η συνύπαρξη στο ίδιο πολιτικό χώρο. Οι διαφορές των συνιστωσών της είναι ελάχιστες όσον αφορά τη θεωρία και το κοινό όραμα και σχεδόν μηδενικές προγραμματικά και στην τακτική τους. Κι όμως βρίσκουν τρόπους να τις γιγαντώσουν, να διασπώνται και να ανταλλάσσουν μεταξύ τους τραγικές κατηγορίες...

Το πρόβλημα της αριστεράς είναι η πολιτική τεμπελιά. Αντί να αναθεωρεί συνεχώς την θεωρία της ενσωματώνοντας τις νέες πραγματικότητες, βολεύεται στην δογματοποίηση της θεωρητικής παραγωγής και των ιδεών παλιότερων διανοητών.

Η τραγική οικολογική πραγματικότητα που έχει επιφέρει ο καπιταλισμός στο μεταξύ, δείχνει αχώνευτη προγραμματικά για την αριστερά παρότι επιβεβαιώνει με τον χειρότερο τρόπο τις προβλέψεις της αριστεράς για την τύχη του πλανήτη στα χέρια του νεοφιλελευθερισμού! Δεν μπορεί η αριστερά να ξεκολλήσει από την λατρεία των παραγωγικών δυνάμεων και της ανάπτυξης που εξάντλησαν τους πόρους του πλανήτη και ρύπαναν και την τελευταία γωνιά του πρώην ζωογόνου περιβάλλοντος.

Το πρόβλημα της αριστεράς είναι τα μικρομέγαλα εγώ. Την συλλογικότητα και την δημοκρατία πολύ εύκολα την παραβιάζει η αριστερά εντός της ενώ την εξαγγέλλει εκτός της! Οι ταπεινοί ήρωές της που αποτελούν την κληρονομιά και την συνείδηση της κοινωνικής αριστεράς δεν παραδειγματίζουν πλέον και τις κομματικές ηγεσίες της. Η δημοκρατία παραμερίζεται συστηματικά, οι συλλογικές αποφάσεις παραβιάζονται επίσης όποτε βολεύει, τα καταστατικά και τα προγράμματα κρύβονται στο συρτάρι όταν η αποψάρα των επικεφαλής διαφωνεί με το ίδιο τους το συλλογικό οργανισμό. Τα κόμματα της αριστεράς τα κυβερνούν οι παρέες των προεδρικών, οι πρωινοί καφέδες και άνθρωποι που επιβιώνουν μέσω προσωπικών πολιτικών. Η εσωκομματική δημοκρατία δείχνει ανέφικτη.

Τι απομένει; Μα να υπερισχύσει η κοινωνική αριστερά και τα θέλω της απέναντι στις μικροπολιτικές των κομματικών ηγεσιών!

Οι ανάγκες των πολιτών!

Οι κατεπείγουσες ανάγκες των φτωχών ανθρώπων που είναι η πλειοψηφία αλλά δεν βγάζουν συστηματικά πλέον τον μήνα.

Η συλλογική δύναμη της κοινωνίας που κατακερματίζεται από τις κομματικές γραφειοκρατίες!

Κοινωνική απαίτηση και προειδοποίηση στην κομματική αριστερά και τις γραφειοκρατίες της:

Δεν έχετε καμιά δικαιολογία να μην είσαστε ενωμένοι απέναντι στον καπιταλισμό της καταστροφής της Μητσοτακικής ακροκεντρώας δεξιάς και των παραμάγαζών της σε εφεδρεία.
Δεν σας ζητάμε να κλείσετε τα πολιτικά μαγαζιά σας, να αρνηθείτε τις ιδιαιτερότητές σας, τις διαφωνίες σας, τα εμβλήματά σας. Κρατείστε τα. Ελάτε όμως σε κοινό μέτωπο, δράστε μαζί, κυβερνήστε μαζί με ότι αποφασίζει η λαϊκή πλειοψηφία. Μην ρίχνετε την αριστερά από την κυβέρνηση ή την αξιωματική αντιπολίτευση λόγω εσωτερικών διαφορών.
Δουλέψτε επιτέλους θεωρητικά. Επικαιροποιήστε και ζωντανέψτε το οικονομικό πρόγραμμά σας. Εξετάστε σοβαρά τις πιθανότητες επιβίωσης της ανθρωπότητας σε συνθήκες καταστροφής του περιβάλλοντος και κλιματικής αλλαγής. Υιοθετήστε σύγχρονες οικονομικές μελέτες για την ανάγκη επιβράδυνσης παραγωγής και κατανάλωσης για να επιτευχθεί μαζική ευημερία. Μήπως η οικολογία είναι ο σοσιαλισμός της εποχής μας; Μήπως η οικολογία και η αποανάπτυξη είναι η επόμενη ανανέωση της αριστεράς πολιτικά και προγραμματικά;

Νέα αριστερά είναι εκείνη που συγχρονίζεται με τις ανάγκες της εποχής.

Που φέρνει εισόδημα, ευημερία και ποιότητα ζωής στους πολίτες και τους τόπους τους.

Που στηρίζει τα κινήματα κριτικά και τα ενδυναμώνει σε μόνιμο διάλογο μαζί τους. Που δεν κλέβει την υπεραξία τους στις εκλογές αλλά αναδεικνύει σε θέσεις ευθύνης στελέχη τους! Που δέχεται κάθε αριστερή άποψη και δεν εξάρει την μονοκαλλιέργεια των ιδεών και το λενινιστικό "εμείς εμείς οι μόνοι συνεπείς".

Που απευθύνεται πάντα στην λαϊκή πλειοψηφία και σέβεται την λαϊκή ετυμηγορία σε κάθε τελική απόφαση μέχρι την επόμενη. Γιατί οι εποχές αλλάζουν και απαιτούνται ανοιχτά μυαλά.

Όλ@ μαζί μπορούμε!

*   Εικόνα:   Τα βουνά καταστρέφονται συστηματικά από την εποχή του Γιωργάκη Παπανδρέου, όπως έδειχνε στην παραπάνω γελοιογραφία ο αείμνηστος Γιάννης Καλαϊτζής. Γιατί δεν θέλησε τόσα χρόνια η αριστερά να ενισχύσει τα κινήματα για την σωτηρία τους;